Zakopane – czy znasz historię tego miasta?

Zakopane kojarzy nam się współcześnie z centrum turystycznym, korkami na Zakopiance, górami, muzyką Podhalańską i tańcami. Jednak czy zawsze tak było? Przedstawiamy garść ciekawostek historycznych o Zakopanem!

Zakopane aż do przełomu XIX i XX wieku było zwykłą wsią, którą wyróżniało jedynie jej umiejscowienie: Znajdowała się i oczywiście nadal znajduje się pod samymi Tatrami – co sprzyja turystyce. Jednak dawniej ludzie trudnili się tutaj wycinką drzew, rolnictwem, rzemiosłem oraz zbójnictwem. Dopiero młodopolscy artyści pod koniec XIX wieku rozsławili tą miejscowość. Wówczas zaczęła rozwijać się turystyka: Tworzono pierwsze mapy Tatr, na “nowo” urodziła się kultura, pojawili się tutaj niezwykli artyści – tacy jak Kazimierz Przerwa – Tetmajer, czy Karol Szymanowski i można powiedzieć, że wówczas Zakopane stało się całkowicie innym miejscem, niż w XVII oraz XVIII wieku!

W II Rzeczpospolitej Zakopane było popularnym miejscem na wypoczynek. Tutaj przyjeżdżali turyści, którzy chcieli zwiedzić Tatry, w zimie przyjechać na stoki narciarskie – których tutaj nie brakowało, czy po prostu odpocząć od codziennego zgiełku i nie trudząc się wiele: Wyjechać na Gubałówkę lub Kasprowy Wierch kolejką i z góry zobaczyć piękne pasmo Tatrzańskich szczytów, liczne doliny, kotliny, hale i turnie. Górale budowali schroniska, szlaki, stawiali odpowiednią infrastrukturę jak np. drogowskazy, mosty, poręcze, łańcuchy itp. Wśród nich byli żołnierze Kompanii Wysokogórskiej – która to kompania składała się głównie z przewodników Tatrzańskich, ludzi silnych i twardych, którzy kochają góry. Można powiedzieć, że żołnierzami tego pododdziału byli prawdziwi górale z krwi i kości. Głównym zadaniem Kompanii była ochrona południowej granicy Polski położonej w Tatrach oraz pomoc lokalnej społeczności w budowie infrastruktury górskiej i wysokogórskiej.

W lutym 1939r. Zakopane gościło Mistrzostwa Świata w Narciarstwie Nordyckim i Alpejskim organizowane przez FIS. -Goście, jak zawsze pod Giewontem, dopisali. Widzów było tylu, co na obecnych zawodach Pucharu Świata w skokach ― ponad 20 tysięcy ― z kraju i z zagranicy. PKP podstawiły nawet specjalne pociągi z Warszawy. Trzeba bowiem pamiętać, że zawody FIS były ważnym wydarzeniem towarzyskim. Podczas ich otwarcia przemawiał prezydent Mościcki, którego potem można było regularnie oglądać na trybunie honorowej. Jego śladem podążali inni politycy, wojskowi, arystokraci, przedsiębiorcy, aktorzy, a także ci, którzy chcieli się „otrzeć” o ten wielki świat.- pisze Pan Michał Zarychta w swoim artykule na portalu historiaposzukaj.pl. Zawody wygrał Norweg Lars Bergendahl, jednak sensacją zawodów była Niemka Christel Cranz, która w narciarstwie zjazdowym wywalczyła trzy złote medale!

Właśnie w II RP powstało tutaj wiele kurortów, hoteli oraz sklepów i restauracji, czy kawiarni. Jednym z wielu hoteli był Hotel Palace: Wówczas bardzo nowoczesny, piękny i modernistyczny budynek był wspaniałym centrum wypoczynkowym, jednak w czasie okupacji Niemieckiej stał się on Komisariatem Gestapo – zwanym dziś “Katownią Podhala”. Pokoje hotelowe zamieniono na więzienne cele oraz sale przesłuchań, a w zasadzie tortur… Tutaj katowni byli konspiratorzy, partyzanci Konfederacji Tatrzańskiej, Armii Krajowej, czy Kurierzy Tatrzańscy…

Dziś w miejscu Palace, które po wojnie próbowano przekształcić w hotel powstaje oddział Muzeum Tatrzańskiego poświęcony “Katowni Podhala”, lecz nie tylko! Muzeum Palace będzie także opowiadało o Konfederacji Tatrzańskiej, Armii Krajowej, Zgrupowaniu Partyzanckim “BŁYSKAWICA”, losie zwykłych ludzi, ale także o Goralenvolk…

Serdecznie zapraszamy na rozmowę z Panem Michałem Murzynem – Zastępcą Dyrektora Muzeum Tatrzańskiego ds. merytorycznych, w zasadzie kierownika oddziału Palace, którą poprowadzi nasz dziennikarz: Kamil Szynal. Wywiad będzie na żywo na naszym Facebook’owym profilu już dziś (5 luty 2022) w okolicach południa. Będzie możliwość zadawania pytań Panu Michałowi za pośrednictwem czatu.

 

———
Autor:
Kamil Szynal 
Licealista, bloger, pasjonata historii najnowszej i rekonstruktor historyczny. Redaktor portalu M jak Małopolska i Sucha24.